Genellik ilkesi nedir?
• Genellik ilkesinde tüm gelirlerin bir ortak havuzda toplanmasý ve tüm harcamalarýn bu havuzdan yapýlmasý esastýr. Gelirlerin toplanmasý ve giderlerin yapýlmasýnda gayrisafi usul uygulanmalýdýr. Gelir ve giderlerin eksiksiz olarak, birbirinden mahsup etmeden veya gelir arkasýnda gider ve gider arkasýnda gelir gizlemeksizin bütçeye yazýlmasý bu ilkeye dayalý olarak yapýlýr. Genellik ilkesi ayrýca belirli gelir kaynaklarýnýn belirli giderlere tahsis edilmemesini de gerektirmektedir. Bir baþka deyiþle, genellik ilkesinde ademi tahsis uygulamasýna ihtiyaç vardýr.
Birlik ilkesi nedir?
• Devletin bütün gelir ve giderlerinin görülmesine imkan verecek þekilde tek bir bütçenin olmasýný saðlamaya çalýþan bir ilkedir. Bu ilke ile devletin tüm gelir kaynaklarý ve tüm giderleri tek bir bütçede toplanmasýný gerektirir. Ayrýca bu ilke kamu kuruluþlarýnýn yürütmek istediði hizmet programlarý ve bunlara verilen ödenek miktarlarý hakkýnda kesin
bilgi edinilebilmesini ve denetimi kolaylaþtýran bütçe ilkesidir.
Genellik ve birlik ilkeleri haricinde devlet bütçesinin dayandýðý temel ilkeler nelerdir?
• Samimiyet ilkesi bütçe tahminlerinin gerçeðe en yakýn tahmin edilmesidir. Doðruluk ilkesi gelir ve gider tahminlerinin ülkenin içinde bulunduðu ekonomik koþullara mümkün olduðunca uygun olmasýný gerektirir. Anlaþýlýr olma ilkesi bütçeleri incelemek isteyen herkes tarafýndan kolaylýkla anlaþýlacaðý þekilde düzenlenmesi anlamýna gelmektedir. Bölüm (program) bazýnda onaylama ilkesi, bir kuruluþun bütçe ödenekleri, yasama organýnda görüþülürken bölümler (programlar) itibariyle onaylanmasý ve yasalaþmasýdýr. Yýllýk olma ilkesi ise, ülkenin hasat dönemi, iklimler gibi doðal olaylarýn akýþý ile ekonomik faaliyetlerin planlanmasýnda ve hesaplanmasýnda uygun bir zaman ölçüsü olarak bir yýl görülmesi nedeniyle, gelir ve gider tahminlerinin yýllýk yapýlmasýný gerektirir. Alenilik, açýklýk ilkesi, bütçe ile ilgili tüm bilgilerin kamuoyunun kullanýmýna ve bilgisine hiçbir kýsýtlama olmaksýzýn sunulmasýný gerektirir. Denklik ilkesi bütçenin (gelir ve giderlerin birbirine eþit) denk baðlanmasýný ve denk sonuçlanmasýný gerektirir. Önceden izin ilkesi, harcama yapma ve gelir toplama yetkisinin, yasama organýnca o mali yýl baþlamadan önce yürütme organýna verilmesidir. Tasarruf ilkesi ise, belirli bir parayla en çok iþin yapýlmasý veya bir iþin en az maliyetle yapýlmasýný gerektirir.
