Yürütme organýnýn yapýsýný belirleyebilmek.
• Yürütme organý, yapýsý bakýmýndan iki ana tipe ayrýlabilir: Monist (tekçi) yürütme ve düalist (ikici) yürütme. Monist yürütme; Yürütme yetkisinin tek bir kiþi veya bir kurulda toplandý¤ý yürütme çeþididir. Düalist yürütme ise; Yürütme yetkisinin bir kiþi (devlet baþkaný) ile bir kurul (bakanlar kurulu) arasýnda bölüþüldü¤ü yürütme çeþididir. Parlamanter rejimi benimseyen ülkemizde yürütme organý düalist yapýdadýr. 1982 Anayasasý’na göre yürütme yetki ve görevi Cumhurbaþkaný ve Bakanlar Kurulu tarafýndan kullanýlmakta ve yerine getirilmektedir.
1961 ve 1982 Anayasalarý’na göre Cumhurbaþkaný’ nýn seçimini ve tarafsýzlýðýný açýklayabilmek.
• 1982 Anayasa’sýyla anayasa koyucu, daha önceki Cumhuriyet Anayasalarý’nýn öngördüðü biçimde Cumhurbaþkaný’nýn seçimi yetkisini Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne býrakmýþtýr. Böylece Cumhurbaþkaný’ nýn doðrudan halk tarafýndan seçimi yöntemi benimsenmemiþtir. Ancak 1982 Anayasa’sýyla 1961 Anayasasý’ndan farklý olarak, Cumhurbaþkaný’nýn yasama organý dýþýndan da seçilebilmesine olanak verilmiþtir.
• Cumhurbaþkaný’nýn görev süresinin yedi yýl olarak saptanmasý, bir kiþinin iki defa Cumhurbaþkaný seçilememesi ve seçimin nitelikli çoðunlukla yapýlacaðýna iliþkin düzenlemeler ile Cumhurbaþkaný’nýn tarafsýzlýðý saðlanmaya çalýþýlmýþtýr.
Cumhurbaþkaný’nýn görev ve yetkilerini sýralayabilmek.
• Cumhurbaþkaný’nýn 1982 Anayasasý’nýn 104. maddesinden kaynaklanan yetkileri üç alaný kapsamaktadýr. Bu yetkileri her bir alan için birkaç örnekle sýralamak gerekirse;
• Yasama Ýle Ýlgili Görev ve Yetkileri;
- Kanunlarý yayýmlamak,
- Anayasa deðiþikliðine iliþkin kanunlarý gerekli gördüðü takdirde halkoyuna sunmak,
- Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar vermek.
• Yürütme Ýle Ýlgili Görev ve Yetkileri;
- Baþbakaný atamak ve istifasýný kabul etmek,
- Türk Silahlý Kuvvetleri’nin kullanýlmasýna karar vermek,
- Kararnameleri imzalamak.
• Yargý Ýle Ýlgili Görev ve Yetkileri;
- Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek,
- Danýþtay üyelerinin dörtte birini seçmek,
- Hakimler ve Savcýlar Yüksek Kurulu üyelerini seçmek.
Cumhurbaþkaný’nýn tek baþýna yapabileceði iþlemleri saptayabilmek.
• Cumhurbaþkaný, Devletin baþý olmak sýfatýyla Türkiye Cumhuriyeti’nin ve Türk Milleti’nin birliðini temsil eder; Anayasa’nýn uygulanmasýný, Devlet organlarýnýn düzenli ve uyumlu çalýþmasýný gözetir. Cumhurbaþkaný’nýn, Anayasa ve diðer kanunlarda tek baþýna yapabileceði belirtilen iþlemleri dýþýndaki bütün kararlarý, Baþbakan ve ilgili bakanlarca imzalanýr; bu kararlardan Baþbakan ve ilgili bakan sorumludur.
Cumhurbaþkaný’nýn cezai sorumluluðuna neden olan eylemleri belirleyebilmek.
• Parlamanter rejimlerde devlet baþkanýnýn siyasal sorumsuzluðu yanýnda cezai sorumsuzluðu da ilke olarak benimsenmiþtir. Cezai sorumsuzluk ancak görevle ilgili suçlardan dolayý söz konusu olmaktadýr. Adi suçlara iliþkin olarak 1982 Anayasasý’nda açýklýk olmamakla beraber, Cumhurbaþkaný’nýn kiþisel suçlardan sorumlu olduðu kabul edilebilir. Cumhurbaþkaný’na vekâlet konusunu açýklayabilmek.
• Cumhurbaþkaný’nýn hastalýk ve yurt dýþýna çýkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrýlmasý hallerinde, görevine dönmesine kadar; ölüm, çekilme veya baþka bir sebeple Cumhurbaþkanlýðý makamýnýn boþalmasý halinde de yenisi seçilinceye kadar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Baþkaný Cumhurbaþkanlýðý’na vekillik eder ve Cumhurbaþkaný’ na ait yetkileri kullanýr.
