n Gelir Vergisi Kanununa göre, gelirin gerçeklik özelliði muhasebe denetimini gerekli kýlar.
n Vergi borcunun meydana gelebilmesi için gerekli olanlar: Vergiyi koyan bir kanunun bulunmasý. Bütçe kanunu ile izin verilmesi. Vergiyi doðuran olayýn gerçekleþmesi. Verginin tarh edilmesi.
n Kanunda özel olarak sayýlan ticari kazançlar: Maden ocaðý iþletilmesi. Coberlik faaliyetleri. Özel okul iþletilmesi. Gayrimenkul alým satým iþiyle sürekli uðraþýlmasý.
n Bir vergilendirme döneminde dönem sonu öz sermayesi 40 milyar, dönem baþý öz sermayesi 25 milyar olan 1.sýnýf tüccar A'nýn ayný dönemde iþletmeden çektiði deðer, 6 milyar ve iþletmeye eklediði deðer 4 milyar olduðuna göre A'nýn ticari kazancý17 milyardýr. 40-25=15, 15-4=11, 11+6=17
n Dönem baþý mal mevcudu 3, dönem içi mal alýþlarý2, kira tel ve aydýnlatma gideri 1, dönem sonu mal mevcudu 4, dönem içi yapýlan satýþlar 3 milyardýr. Bu bilgilere göre 2.sýnýf tüccar B’ nin ticari kazancý1 milyardýr. gider:3+2+1=6, gelir: 3+4=7,
7- 6=1
n 1.sýnýf tüccar A'nýn iþyeri aydýnlatma, ýsýtma,tel ve iþçilik giderleri 4, iþçiler için ödenen sigorta primleri 1 milyar, demirbaþamortismanlarý500 milyon, iþyeri emlak vergisi 500 milyon ve ödemiþ olduðu para cezalarý500 milyon olduðuna göre tüccar A'nýn hasýlattan indireceði gider 6 milyardýr. 4+1+0,5+0,5=6 , ceza inmez.
n Dar mükellefiyete tabi ve kara ulaþtýrma iþleriyle uðraþan mükellefin 1999 yýlýnda elde ettiði hasýlat 50 milyar olduðuna göre mükellefin vergiye tabi geliri 6 milyardýr. 50*%12=6 milyar.
n Serbest meslek kazancý elde edenler yatýrým indiriminden yararlanamaz.
n Eskiþehir organize sanayi bölgesinde 1999 yýlýnda 60 milyar tutarýnda yatýrýmý gerçekleþtiren 1.sýnýf tüccar A'nýn yararlanacaðý yatýrým indirimi 60 milyardýr.
n Zirai kazancýn tespitinde gider olarak indirilenler: Ýþletmeyle ilgili ilama dayalý tazminatlar. Ýþçilerin yemek ve tedavi giderleri. Tohum ve gübre giderleri. Kira giderleri
n Serbest meslek faaliyetinde bulunan kolektif þirketin geliri "serbest meslek kazancý" gelir unsurunun kapsamýna girer.
n Biletle girilen yerlerde, faaliyette bulunan dar mükellefin safi serbest meslek kazancý: Hasýlattan resimler çýkarýldýktan sonra elde edilen tutarýn yarýsýdýr.
n Serbest meslek faaliyetinin özellikleri: Faaliyetin baðýmsýz olmasý. Þahsi sorumluluk altýnda yapýlmasý. Uzmanlýða dayanmasý. Faaliyetin sürekli olmasý.
n TBMM üyelerine faaliyetleri dolayýsýyla ödenen para ve benzeri menfaatler kazanç türlerinden ücret içinde vergilendirilir.
n Yýllýk özel indirim tutarý113 400 000 TL olarak kabul edildiðinde, çalýþma gücünün %80'ini yitirmiþ olan hizmet erbabýnýn yararlanacaðý sakatlýk indirimi 113400000*8=907200000 TL dir.
n Gayrimenkul sermaye iradýnýn tespitinde gider olarak indirilenler: Aydýnlatma ve ýsýtma giderleri. Ýdare giderleri. Sigorta giderleri. Kiralanan mallar için ödenen vergi, resim ve harçlar.
n 1999 yýlýnda satýn alýnan bir gayrimenkul yýllýk 1 milyar TL'ye kiraya verilmiþtir. Herhangi bir kira takdiri yapýlmamýþ olan bu binanýn vergi deðeri 40 milyar TL’ sý olduðuna göre 1999 yýlý emsal kira bedeli 2 milyardýr. 40*%5=2
n Menkul sermaye iradý olan gelirler: Hisse senetlerinin vadesi gelmemiþ kuponlarýnýn satýþýndan elde edilen gelirler. Mevduat faizi. Hisse senetleri kar payý. Ýþtirak paylarýndan doðan kazançlar.
n Mükellef A 1999 yýlýnda B anonim þirketinden 30 milyar TL kar payý elde ettiðine göre mükellefin vergi alacaðý6 milyardýr. 30*1/5=6
n Ferdi bir iþletmenin kanuni mirasçýlara devrinden doðan kazançlar vergilendirilmeyecek deðer artýþ kazancýdýr.
n Deðer artýþ kazançlarýnýn tespitinde maliyet bedeli bilinmiyorsa maliyet bedeli yerine takdir komisyonlarýnca belirlenecek bedel esas alýnýr.
n Hilafýna hüküm olmadýkça gelir vergisi, mükellefin veya vergi sorumlusunun Beyan iþlemi üzerine tarh olunur.
n Gelirden yapýlacak mahsup ve indirimler: Geçmiþ yýl zararlarý. Özel indirim. Sakatlýk indirimi. Yabancý ülkelerde ödenen vergiler
n Kaynakta kesintiye tabi tutulan vergiler, vergi sorumlusu tarafýndan vergi dairesine ödenir.
n Münferit beyanname, kazanç ve iratlarýn iktisap tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde verilmelidir.
n Müteþebbisin iþe baþladýðý zaman iþletmeye koyduðu ekonomik deðerlerin toplamýna sermaye denir.
n Basit usule tabi olan mükelleflerin defter tutma zorunluluklarý yoktur.
n Dönem sonu öz sermayesi 30 milyar TL, dönem baþý öz sermayesi 25 milyar TL olan çiftçi A'nýn iþletmeden çektiði deðer 2 milyar TL, iþletmeye eklediði deðer ise 3 milyar TL dir. Buna göre çiftçi A nýn zirai kazancý4 milyardýr. 30-25=5, 5+2=7,
7- 3=4
n Konser veren müzik sanatçýlarýnýn, gümrük komisyoncularýnýn, serbest meslek faaliyetinde bulunan kolektif þirket ortaklarýnýn, dava vekillerinin kazancý Serbest meslek kazancýdýr.
n Ücretin safi tutarýnýn belirlenmesinde indirilecek giderler: Kamu kuruluþlarý için yapýlan yasal kesintiler, emekli sandýklarýna yapýlan ödemeler, þahýs sigortasý primleri, özel indirim
n Baþka bir geliri olmayan mükellef A 1999 yýlýnda bir gayri menkulünü mesken olarak kiraya vermiþ ve yýllýk 3 240 000 000 TL kira geliri elde etmiþtir. Buna göre, götürü gider indiriminden yararlanan mükellefin vergiye tabi kazancý2 250 000 000 TL dir. (Ýstisna tutarý240 000 000 TL olarak uygulanacaktýr.) 3 240-240=3000 , 3000*%25=750, 3000-750= 2 250
n Alacak faizi menkul sermaye iradýdýr.
n Ücret,mevduat faizi, konut kirasý, tahvil faizi vergi kesintisine tabidir. Ýþyeri kirasý vergi kesintisine tabi deðildir.
n Tutulmasý zorunlu olan defterlerin veya verilen beyannamelerin gerçek durumu yansýtmadýðýna dair delil bulunursa vergi Res'en tarh yöntemi kullanýlarak tarh edilir.
n 1999 yýlýnda yalnýz gayrimenkul sermaye iradý elde eden mükellefler, beyannamelerini Ocak ayýnda vermek zorundadýrlar.
n Türkiye'de vergi beyannamelerinin ancak %4-5 inin denetim elemanlarýnca incelenip diðer mükelleflerin denetlenememesinin en önemli nedeni denetim elemanlarýnýn yeterli bilgi düzeyine sahip olmamalarýdýr.
n Gelir vergisi mükellefleri ile sermaye þirketleri her yýl Mayýs ayýnýn sonuna kadar vergi tarhýna esas olan kazançlarý ile bunlara isabet eden vergi tutarlarýný gösteren levhayý merkezlerine veya þubelerine asmak zorundadýrlar.
n Halktan katýlým belgeleri karþýlýðýnda toplanacak paralarla, belge sahipleri adýna riskin daðýtýlmasý ilkesi ve inançlý mülkiyet esaslarýna göre menkul kýymet yatýrým portföyü iþletmek amacýyla kurulan mal varlýðý olarak tanýmlanan menkul kýymetler yatýrým fonlarý Bankalar tarafýndan kurulabilir.
n Yalnýz ortaklarýyla iþ yapan bir tüketim kooperatifinin gýda ve giyecek iþ hacmi 5 milyar TL; genel iþ hacmi 10 milyar TL ve dönem sonu safi kazancý2 milyar ise kooperatifin vergiye tabi kazancý 1 milyar TL’dir 5/10* 2=1 risturn istisnasýdýr.
2-1=1 milyar vergiye tabi kazançtýr. Risturn istisnasý= (Ortaklarla iþ hacmi/Genel iþ hacmi) * Dönem sonu safi kazanç
n Kurumun tesis edilmesi veya yeni bir þube açýlmasý nedeniyle ve karþýlýðýnda maddi bir kýymet elde edilmeden yapýlan ve kurumlar vergisinde matrahýn saptanmasýnda indirimi kabul edilen gider ilk tesis ve örgüt gideridir.
n Kurumlar vergisi kanununa göre indirilebilecek giderlerden biri Faizsiz kredi verenlere ödenen kar paylarýdýr.
n Ýnfisah, iflastan baþka bir nedenden kaynaklanmýþsa tasfiyenin baþlangýç tarihi infisahýn Ticaret siciline tescil ettirildiði tarihtir. Ýflas varsa ticaret mahkemesinde iflasýn açýlma tarihidir.
n Özel hesap dönemi 1 Ekim 1998-30 Eylül 1999 tarihleri arasýnda olan bir kurum, kurumlar vergisi beyannamesini hesap döneminin kapandýðý ayý izleyen 4.ay içinde vermek zorundadýr. Ocak 2000
n Doðal afetler nedeniyle inþa edilen binalarda geçici muafiyet 10 yýl süreyle uygulanýr.
n Motorlu Taþýtlar vergisi, taþýtlarýn kayýt ve tescilin yapýldýðý vergi dairesince her yýlýn Ocak ayý baþýnda yýllýk olarak tahakkuk ettirilir.
n Veraset yoluyla intikallerde ölüm Türkiye'de
meydana gelmiþ ve mükellefler de Türkiye'de
meydana gelmiþ ve mükellefler de Türkiye'de bulunuyorlarsa, Veraset ve Ýntikal Vergisi beyannamesi 4 ay içinde verilmelidir. Mükellef yabancý ülkede ise 6 ay içinde verilmelidir.
n Katma deðer vergisinde matraha dahil edilenler: Yükleme ve boþaltma giderleri. Faiz. Sigorta giderleri. Vade farký.
n Bir takvim yýlý içinde ayrý ayrý iþlemlerle hem vergi ziyaýna neden olan hem de usulsüzlük suçu iþleyen mükellefe her iki suç için ayrý ayrý ceza kesilir.
n 1.1.1999 tarihinden itibaren iþlenen bir vergi suçu ile vergi kaybýna sebebiyet verilirse Vergi ziyaý cezasý uygulanýr.
n Temyiz davalarýnda Danýþtay bir üst derece mahkemesi olarak görevlidir.
n Vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapýlan hatalar yüzünden haksýz yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alýnmasý halinde Düzeltmeye baþvurulur.
n Borçlu belirli sürede teminat göstermemiþ olursa, Borçludan teminat istenmesini gerektiren durumlar varsa, Borçlunun ikametgahý bilinmiyorsa, Borçlu kaçmýþsa ihtiyati hacze gidilemez.
n Gelir Vergisi Kanununun ikametgahý Türkiye’de bulunanlarý Türkiye’de yerleþmiþ kabul etmesi Tam mükellefiyet vergicilik kavramýnýn bir gereðidir.
n Limited þirket ortaklarýnýn kazancý ticari kazanç olarak vergilendirilemez.
n Yeni iþe baþlayanlar basit usulde vergilendirilir.
n Yeniden deðerleme oranýnýn %80 olarak belirlendiðini varsayarsak 1999 yýlýnda teþvik belgesiz yatýrýmlarda uygulanacak olan deðerleme oraný yüzde sýfýr olur.
n Zirai kazancýn gerçek usulde tespitinde indirilecek giderler: Tohum, gübre, yem ve ilaç giderleri. Ýþletmede çalýþanlara ödenen ücretler. Kira karþýlýðý kullanýlan üretim araçlarý için yapýlan ödemeler. Ýþletmeyle ilgili olarak ödenen sözleþmeye dayalý tazminatlar.
n Doktor, Gümrük komisyoncularý, Dava vekilleri, Konser veren müzik sanatçýlarý serbest meslek erbabýdýr.
n Ücreti asgari ücrete baðlý olarak tespit edilenler: Kazançlarý basit usulde tespit edilenlerin yanýnda çalýþanlar. Serbest meslek erbabý yanýnda çalýþanlar. Gayrimenkul sermaye iradý elde edenlerin yanýnda çalýþanlar. Özel inþaatlarda çalýþan iþçiler.
n 1999 yýlýnda 2 240 000 000 TL mesken kirasý elde eden, baþka bir geliri olmayan ve götürü gider indiriminden yararlanmak isteyen mükellef A'nýn vergiye tabi kazancý1 500 000 000 TL'dir. ( Ýstisna 240 000 000 TL olarak dikkate alýnacaktýr. ) 2 240 - 240=2000, 2000*25/100=500 milyon. , 2milyar-500 milyon=1 500 000 000
n 1999 yýlýnda bir kurumdan 21 000 000 000 kar payý alan tam mükellef bir gerçek kiþinin 1999 yýlýnda vergi alacaðý4 200 000 000. Vergi alacaðý%20 dir.
n Diðer kazanç ve irat olarak menkul kýymetlerin elden çýkarýlmasýnda iktisap bedeli tevsik edilemiyorsa Rayiç bedel iktisap bedeli olarak kabul edilir.
n Serbest meslek erbabýna yapýlan ödemeler gelir vergisi kesintisine tabidir.
n 1 milyar TL tutarýndaki vergi borcunu vade tarihinden itibaren 6 ay sonra ödeyen mükellefe tahakkuk ettirilecek gecikme zammý600 000 000 TL dir. Her ay %10 gecikme zammý alýnýr. 1 milyar* % 60=600 milyon.
n Vergi denetim elemanlarýnca yapýlan vergi incelemesinin temel amacý vergi alacaðýný güvence altýna almaktýr.
n Kurumlar vergisi mükellefi olan kooperatiflerin özellikleri: Tüzel kiþiliðe sahip olmamalarý. Kooperatiflerin en az 7 üye ile kurulmasý. Kar amacýyla kurulmamasý. Ortaklarýn deðiþir nitelikte olmasý.
n X Anonim þirketi 1999 yýlýnda 100 milyar TL kurum kazancý elde etmiþ ve ayný yýl Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanýnan bir vakfa makbuz karþýlýðý 15 milyar TL baðýþta bulunmuþtur. Buna göre, 1999 yýlýnda kurumun indirebileceði baðýþ ve yardým tutarý5 milyar TL 'dir. 15-5=10 milyar indirme. 100*%5=5 milyar indirilecek.
n Tasfiye karý, tasfiye durumundaki bir kurumda vergi matrahýný oluþturur.
n Vergi deðeri 10 milyar TL olarak beyan edilen ve 5 yýl süre ile geçici muafiyetten yararlanan bir mesken için ödenecek emlak vergisi 7 500 000 TL'dir. Muafiyetten yararlanýlacak miktar, vergi deðerinin 1/4'üdür. 10 milyar*1/4=2 500 000 000 vergi dýþýdýr. Ödenecek vergi 7.5 milyar üzerinden ödenecek. Mesken vergisi binde 1 dir. 7.5*1/1000=7.5 milyon
n Veraset ve intikal vergisinde, veraset yoluyla intikallerde vergi, ölen kiþinin ikametgahýnýn bulunduðu yerdeki vergi dairesidir.
n Katma deðer vergisinde, bir mal üzerindeki tasarruf hakkýnýn malik veya onun adýna hareket edenlerce, alýcýya veya adýna hareket edenlere devredilmesine Teslim denir.
n Katma deðer vergisi matrahýna Taþýma ve yükleme giderleri, Sigorta giderleri, Komisyon, Vade farký dahil edilir.
n Bölge idare mahkemeleri bölgenin coðrafi durumu göz önüne alýnarak Adalet Bakanlýðý tarafýndan kurulur.
n Mükellef bir belediye vergisi için vergi davasý açma süresi geçtikten sonra 5 yýllýk zamanaþýmý süresi içinde vergi hatasýnýn düzeltilmesi yoluna gitmiþ ve
isteði reddedilmiþtir. Bu durumda mükellef þikayet yoluyla Belediye Baþkanýna baþvurabilir.
n Kararlarýn düzeltilmesinin nedenleri: Kararlara etkisi olan iddialarýn kararda karþýlanmamasý.
Kararda birbirine aykýrý hükümler bulunmasý.
Kararlarýn usule aykýrý bulunmasý. Kararlarýn
kanuna aykýrý bulunmasý.
n Borçlunun mallarýný kaçýrmasý tehlikesi olduðu durumlarda Ýhtiyati haciz'e baþvurulur.
