Ýþgören Saðlýðý: Çalýþanlara en yüksek saðlýk kapasitesi saðlamak onlarýn çalýþma koþullarýnýn olumsuzluklarýndan korumak iþ ile iþçi arasýndaki uyumu saðlamaktýr.
Ýþgören Saðlýðýný Dünya Saðlýk Örgütü (WHO) saðlýðý, Bir insanýn yalnýzca bedenen deðil, ruhsal ve sosyal yönden de tam bir iyilik halidir diye tanýmlar.
ÝþGüvenliði: Ýþyerlerini iþin yürütümü nedeniyle oluþan tehlikelerden uzaklaþtýrmak ve saðlýða zarar verebilecek koþullardan arýndýrarak, daha iyi bir çalýþma ortamý saðlamak için yapýlan sistemli çalýþmalardýr.
Ýþgören Saðlýðý ve Ýþgüvenliði: Ýþgörenlerin saðlýðýný, güvenli orrtamlarda ve güvenli koþullarda çalýþmalarýný amaçlayan ve saðlayan, bu yolda iþgörenlerin gerek fiziksel gerekse ruhsal açýdan iyi durumda olmalarý için yapýlan çalýþmalardýr.
Ýþgören Saðlýðý ve Ýþ Güvenliði Kültürü: Ýþçi saðlýðý ve Ýþ güvenliði kurallarýna uymak ve güvenli yaþamayý bir yaþam biçimi olarak kabul etmektir.
Ýþçi Saðlýðý ve Ýþ Güvenliði Kurulu: Ýþletmelerde iþçiler, yöneticiler ve sendika temsilcilerinin birlikte iþgören saðlýðý ve güvenliðiyle ilgili faaliyetleri yürüttüðü mekanizmalardýr.
ÝÞLETMELERDE SAÐLIK VE GÜVENLÝK POLÝTÝKALARININ OLUÞTURULMASINI ETKÝLEYEN FAKTÖRLER:
1-Yasal Düzenlemeler:4857 sy. Ýþ Kanunu, Borçlar Kanunu, Sos.Sig.Kanunu, Deniz Ýþ Kanunu, Basýn Ýþ Kanunu
2-Sendikalar
3-Yönetimin Tutumu ve Maliyet
4-Teknoloji
Ýþletmelerde Ýþgörenlerin Performansýný Etkileyen Saðlýk Problemleri:
1-Meslek Hastalýklarý: 506 sy. Sosyal sigortalar kanununda tanýmlanmýþtýr.
a)Kimyasal Etkenler:Endüstrilerde meslek hastalýðýna en fazla olan etkenlerdir.
b)Fiziksel Etkenler:Radyasyon, çeþitli tozlar, aþýrý ýþýklandýrma, titreþimler, sarsýntý, yüksek gürültü düzeyi, yüksek atmosfer basýncý gibi.
c)Biyolojik Etkenler: Virüsler, bakteriler, mantarlar vb.
d)Sosyo-Psikolojik Etkenler: Yönetimin katý denetim ve disiplin anlayýþý, iþçi-iþveren iliþkileri, endüstriyel yorgunluk, çalýþma saatlerinin düzensizliði gibi.
2-Stres:Bireysel nedenler:Özel hayatlarýndaki bazý problemler, Örgütsel Nedenler: Kapasite aþýmý istekler, rol çatýþmalarý, örgütün yapýsý, yönetim stili gibi.
3-Alkol Baðýmlýlýðýnýn Belirlenmesi:Fazla devamsýzlýk (özellikle P.tesi ve Cumalarý) özürsüz ve sýk devamsýzlýk, iþe geç gelme ve erken çýkma, iþ arkadaþlarýyla çatýþma, ihmal nedeniyle iþ arkadaþlarýnýn yaralanmasýna neden olma, hatalý kararlar veya kararsýz, olaðandýþý kazalar, iþ performansýnýn düþmesi, sinirli ve mantýksýz davranma, iþe sarhoþ gelme, rahatsýz edici fiziksel görüntü.
4-Uyuþturucu Baðýmlýlýðý: Parayonak ve þüpheci davranýþlar, akýlda karýþýklýklar ve gerçekle iliþkisinin kaybolmasý, donuk bir yüz ve üþüme hissi, arasýra titremeler ve sallanmalar, iþ baþýnda uyuma, iðne izleri ve apseler, büyümüþ göz bebekleri, iyi beslenmeme ve kiþisel ihmalden dolayý saðlýksýz bir dýþ görünüþ.
Alkol Kullanýmýna Yol Açan Nedenler:
1-Psikolojik Faktörler:
2-Biyolojik Faktörler:
3-Demografik Faktörler:
Meslek Hastalýðý: Sigortalýnýn çalýþtýðý iþin niteliðine göre tekrarlanan bir sebeple veya iþin yürütüm þartlarý yüzünden uðradýðý geçici ya da sürekli hastalýk ya da ruhi arýza halleridir. Yasal tanýmý, 506 sayýlý Sosyal sigortalar kanununun 11. maddesinde tanýmlanmýþtýr.
Stres: Birey üzerinde karþý koyma yeteneklerini ve kaynaklarýný aþan istekler olduðunda ortaya çýkan bireysel özelliklerin ya da psikolojik süreçlerinde dolaylý olarak etkilediði fizyolojik ya da psikolojik tepkiler bütünüdür.
Strese neden olan örgütsel faktörler: Görev talepleri, Rol talepleri, Örgütsel yapý, Liderlik
Uyuþturucu Madde: Kullanýcýnýn aklýnda ve davranýþlarýnda bozukluklar ortaya çýkaran vücuda zarar veren ve baðýmlýlýk yaratan madde.
Ýþgören Destek Programlarý: Ýþletmelerin alkol ve uyuþturucu baðýmlýlýðý gibi kiþisel problemlerini çözmek ve performanslarýný geliþtirmede yardýmcý olmak için uyguladýklarý programlardýr.
Ýþ Kazasý: Belirli bir zarar ya da yaralanmaya neden olan, üretimin bir süre durmasýna yol açan, beklenmeyen ve önceden planlanmamýþ bir olaydýr.
Ýþ Kazasýna neden olan insani faktörler: Ýþ kazalarýnýn %95'ine yakýný insan kaynaklýdýr. Yaþ, Cinsiyet, Eðitim, Deneyim, Tecrübesizlik, dikkatsizlik, uygun olmayan tekniklerin kullanýlmasý, risklerin önemsenmemesi, uygun olmayan araçlarýn kullanýlmasý, güvenlik kurallarýna uyulmamasý, Psikolojik Faktörler: Ýþ tatminsizliði, güvensizlik, ihmalcilik, uyumsuzluk, tedbirsizlik, disiplinsizlik, stres, monotonluk, zihinsel yorgunluk.
Ýþ Kazasýna neden olan örgütsel ve iþle ilgili faktörler: Ýþ kazalarýnýn % 10'u iþletmelerdeki güvensiz koþullardan kaynaklanmaktadýr.Alet ve makinelerin hatalý yerleþtirilmesi, kiþisel korunma araçlarýnýn kullanýlmamasý, Makinelerin bakýmsýzlýðý, gürültü, ýsý, ýþýk, radyasyon, eðitim yetersizliði, yetersiz ýsý ve ýþýk, erken vardiya, iþin kendisi, iþ takvimi ve iþyerinin psikolojik atmosferi.
Kaza önlemede kullanýlan mekanizmalar: Eðitim, Beceri kurslarý, Teknik destek, Yaptýrýmlar.
Problemin Tanýmlanmasý; Ýþgörenlerin preformanslarýný geliþtirmek ve kiþisel problemlerini çözmede yardýmcý olabilmek amacýyla iþletmeler tarafýndan uygulanan iþgören destek programýnýn ilk aþamasýdýr.
Programýn Deðerlendirilmesi:Ýþgörenlerin preformanslarýný geliþtirmek ve kiþisel problemlerini çözmede yardýmcý olabilmek amacýyla iþletmeler tarafýndan uygulanan iþgören destek programýnýn son aþamasýdýr.
Ýþletmelerde saðlýk ve güvenlikle ilgili yasal düzenlemelere uyulmasýný saðlamak ve bu konuda gerekli düzenlemeleri yapmak sorumluluðu Ýnsan Kaynaklarý Yönetimine aittir.
Ülkemizde iþgören saðlýðý ve iþ güvenliðinden en üst düzeyde sorumlu olan birim Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðý'dýr.
