Strateji kavramý,iþ dünyasý sözlüðünde 20.yy’ýn ilk yarýsýnda yera almaya baþlamýþtýr.Stratejiyi ilk defa ekonomik anlamda “oyun teorisi” adýyla Neumann ve Morgenstren adlý bilim adamlarý açýklamýþtýr.
Yönetsel anlamda strateji kavramý,ekonomik bir ortamda yeniliði,ilerlemeyi,iþletmenin devamlý olarak çevreye uyumunu veya çevre ile karþýlýklý etkileþim içinde olmasýný saðlayarak meydana gelen deðiþiklikleri kontrol altýna alan yönetsel araçtýr.
Yönetsel Stratejinin Genel Özellikleri :
* Strateji,bir analiz etme sanadýtýdýr.
* Amaçlara baðlý bir unsurdur.
* Ýþletmenin çevresi ile diyalektik iliþkilerini düenler.
* Devamlý olarak tekrarlanan iþlerin aksine uzak geleceðe baðlý bir düzeni ilgilendirir.
* Ýþletmenin finansal ve beþeri kaynaklarýný uyum içinde yöneterek faaliyete geçirir.
* Karmaþýk ve dinamik bir organizasyonda beþeri unsuru harekete geçirir.
* Karmaþýk ve dinamik bir çevrede iþletmenin faaliyet sahalarýný belirler.
Amaç : Bir iþletmenin gelecekte ulaþmayý düþündüðü durumdur.Amaç,stratejik yönetim sürecinin baþlangýcýdýr.
Hedefler : Amaçlara ulaþmak için gerekli olan kýsa dönemli aþama durumlarýdýr.Hedefler daha açýk ve ölçülebilirdir.Amaç,hedefleri kapsar.
Kýsa ve uzun dönemli amaçlar arasýndaki farklar þunlardýr
* Aralarýnda zaman farký olmasý
* Kýsa dönemli amaçlarýn,daha ayrýntýlý olarak neyin,nasýl,ne sürede ve kim tarafýndan yapýlacaðýný gösteren program ve bütçelerle ilgili olmasý.
Amaçlarýn oluþturulmasý için gerekli olan ilkeler þunlardýr:
* Amaçlar açýk ve seçik olmalýdýr.
* Esnek Olmalýdýr.
* Gerçekçi ve çekici düzeyde olmalýdýr.
* Ölçülebilir olmalýdýr.
* Kýsa ve uzun dönemde eriþilecek amaçlar birbirinden ayrýlmalýdýr.
* Uygulayýcýlar tarafýndan benimsenmelidir.
* Her düzeyde birbirleri ile uyumlu olmalýdýr.
* Motive edici olmalýdýr.
Vizyon : Bir yöneticinin geliþmeket ve þimdi düþünülmemiþ ya da baþarýlmamýþ olan,gelecekte baþarýlmasýný düþündüðü yapýlmasý gerekenlerle ilgili açýkça ifade edilen ve o kiþinin kendisine özgün düþünceleridir.Vizyon stratejnin,amacýn,misyonun çýkýþ ya da ilham kaynaðýdýr.
Vizyonun Nitelikleri
* Her yönetici ve lider için orjinaldir.
* Gelecekte çevrede yapýlmasý düþünülen tüm faaliyetlerin algýlanmasý ve deðerlenmesini gerektirir.
* Her yöneticinin kendi ekibi ve imkanlarýyla neleri yapabileceðini,bunlarýn miktarý ve çeþitlerini deðerlendirip açýklamasý gerektirir.
* Yönetici tarafýndan açýklanýp baþkalarý tarafýndan anlaþýlýp paylaþýldýkça deðer kazanýr.
* Yöneticinin kendi iþlerinin ya da baþýnda bulunduðu,içinde çalýþtýðý kuruluþun geleceðine iliþkin faaliyetlere bakýþ açýsýdýr.
* Kuruluþun amaçlarýnýn þekillenmesini ve bu amaçlarý gerçekleþtirmek için ne gibi stratejilerin yapýlacaðýnýn oluþmasýna katkýda bulunur.
* Yönetici ve stratejistlerin yaratacýlýk,yenilikçilik,riski göze alma,katýlýmcý ve paylaþýmcý olma nitelikleri hakkýnda bilgi verir.
Misyon : Örgütlerin varlýk nedenlerini açýklamak veya iþletmelerin kendilerini ne tür bir iþletme olarak görmek istedikleri hususudur.
Misyon tanýmý kapsamýna giren diðer açýklamalar þunlardýr
* Ýþletmenin ürettiði temel mal ve hizmetler
* Ýþletmenin hitap ettiði müþteri kitlesi veya hedef pazarý
* Ýþletmenin kullandýðý temel teknolojiler
* Ýþletmenin genel iþ yapma felsefesi
* Ýþletmenin kendisini nasýl bir iþletme olarak gördüðü
Misyon stratejilerin temelidir ve stratejiden önce gelir.Strateji,misyon doðrultusunda kaynaklarýn nerelere,ne miktarda daðýtýlacaðýný gösteren somut bir kavramdýr.
Politika : Yol gösterme ve belirlenmiþ amaçlara ulaþmak için izlenen yol veya genel plandýr
Politika ve Strateji arasýndaki genel farklar þunlardýr :
* Politika,uygulamalarla ilgili bir dizi ilke ve kurallardan oluþur.Bu yüzden stratejiye göre daha katýdýr.Tektiðe daha yakýndýr.
* Stratejiler,kýsmi belirsizlik koþullarýnda alýnan kararlardýr.Politikalar ise belirlilik ortamýnda alýnan ve devamlý olan kararlardýr.
* Politikalar bir kez belirlendikten sonra sýk sýk deðiþtirilmez.Stratejiler ise devamlý deðiþkendir.
* Stratejiler,iþletme ve çevresi ile iliþkili olduðu için her olayda özel bir görüþme ve kararý gerekli kýlar.Politika ise devamlý tekrar eden olaylarla ilgili olduðu için uygulayanlara kolayca devredilebilir.
* Strateji,politikayýda içeren genel bir kavramdýr.
* Strateji,amaca daha baðlýdýr.
Strateji : Amaçlara ulaþmak için eldeki güçlerin ya da kaynaklarýn daðýtým planýdýr.Taktik ise,bu güçlerin harekete geçirilmesi yani uygulanmasý ile ilgilidir.Taktik,usûl ve teknik bakýmdan stratejiden daha ayrýntýlýdýr.
Program : Süreleri belirlemek,ayrýntýlý faaliyetlerin uygulanacaklarý yer ve zamanlý ve bunlarýn kimler tarafýndan nasýl yapýlacaðýný saptamaktýr.Program tam belirlilik hallerini ve çok kýsmi riskleri içerir.Daha alt kademelerle ve uygulamalarla ilgilidir.
Bütçe : Programlarla belirlenen ve her faaliyetin neden olacaðý giderler ile bazý faaliyetlerden saðlanacak gelirlerin rakamsal ve nakdi ifadelerinden oluþan öngörüdür.
Yöntem : Politika ve stratejilerin uygulanýþ þeklidir.Bu nedenle strateji ve polikanýn kapsamý,yöntemden daha geniþtir.Yöntem,politika ve stratejinin ortak yönleri,süreki ve uzun süreli seçimler olmalarýdýr.
Plan : Kabaca neyin,nasýl yapýlacaðýnýn saptanmasýdýr.Plan,strateji,politika,yöntem ve program olarak ifade edilen bütün kavramlarý kapsar.
Stratejik Planlama : Yazýlý hale getirilerek hüviyet kazandýrýlan stratejidir.
Stratejik Yönetim : Stratejik planlarý uygulamaya geçmeden önce bir kez daha gözden geçirilmesi ve gerekli önlemlerin alýnmasýný kapsayan ve iþletmenin üst yönetimini ilgilendiren süreçler toplamýdýr.
Stratejik Yönetimin Aþamalarý :
* Stratejik Planlama
* Politika oluþturma ve uygun yapý araþtýrma
* Karþýlaþtýrma ve kontrol
Stratejistler; Genel müdür,genel müdür yardýmsýcý,yöntetim kurulu üyeleri,planlama yöneticisi ve kurmaylarýdýr.
Strateji yokluðunun doðurduðu olumsuz sonuçlar :
* Strateji olmadýðýnda,iþletmeler nasýl araþtýrma ve analiz yapacaklarýný bilemezler
* Yöneticiler,gerçekçi olmak yerine kiþisel düþüncelerini ve aþýrý tutkularýný uygulama eðilimine girerler
* Gelecekteki fýrsatlarý ölçmekten yoksun olacaklarý için,ya zamansýz yatýrým yaparlar,ya da fýrsatlarý kaçýrýrlar.
* Ürün hayat eðrisinin geliþimini takip edemeklerinden ya ömrünü tamamlamýþ ürünlerin üretimine devam eder ya da ürünün en verimli devresinde üretimi durdururlar.
* Ýleride oluþan deðiþiklikleri göremediklerinden önceden önlem alamazlar.
Ýþletme Stratejilerinin Sýnýrlarý Þunlardýr :
* Töresel –yasal Sýnýrlamalar : Ýþletmeler toplumun inanç,deðer ve törelerine,yasal ve töresel olarak toplum kurallarýna uymalýdýrlar.
* Uygulamadan Gelen Sýnýrlamalar : Uygulamadan gelen sýnýrlamalar dörde ayrýlýr
+ Ýþletmede daha önceki yýllardan gelen alýþýlmýþ davranýþlar,gelenek,adet ve ön yargýlar
+ Yöneticilerin kapasitesi
+ Gerekli finansal kaynaklara sahip olunamamasý
+ zaman faktörü
* Karþý stratejiler : Ýþletme karþý stratejik güçler,rakipler,devler,diðer kamu kuruluþlarý,sendikalar ve bazende halktýr.Ýþletme bu güçleri dikkate almak zorundadýr.
* Sosyal ve Psikolojik Sýnýrlamalar : Ýþletme kararlarýnda stratejiyi uygulayacak gruplarýn veya hiç olmazsa grup liderlerinin eremlerinin ( rýza ) alýnmasý gerekir.
